Inna droga powrotna
Histereza oznacza, że odpowiedź układu zależy od historii przebiegu. Zwiększanie bodźca i jego późniejsze zmniejszanie nie muszą prowadzić przez identyczne konfiguracje. Element, który raz przestawił swoje połączenia, może utrzymać nową pozycję nawet po ustąpieniu pierwotnego nacisku.
Różnica pomiędzy drogą wejścia a wyjścia jest szczególnie widoczna w stanach metastabilnych. Układ trwa w pozornej równowadze do chwili przekroczenia granicy, a następnie pozostaje po jej drugiej stronie, choć parametr powraca do wcześniejszej wartości. Stara równowaga utraciła warunki podparcia.
Ślad w sieci zależności
Pamięć zmian nie musi być zapisana w odrębnym archiwum. Może tkwić w samym ułożeniu połączeń, które stały się silniejsze, słabsze albo całkowicie zanikły. Dwie identyczne obserwacje liczbowe mogą więc opisywać różne stany strukturalne, jeżeli poprzedzały je odmienne serie przejść.
Histereza zmiany pozwala wyjaśnić sytuacje, w których prosty powrót do parametrów wyjściowych nie przywraca dawnej reakcji. Aby rozpoznać tę różnicę, trzeba porównać nie tylko wartości graniczne, ale też kolejność i czas występowania kolejnych impulsów.
Nieodwracalność lokalna
Brak pełnego powrotu nie oznacza, że wszystkie elementy zostały zmienione. Część może odzyskać dawną funkcję, podczas gdy pojedyncze sprzężenia lokalne zachowają nową postać. Wystarczy jednak taka drobna reszta, aby następne zakłócenie rozeszło się inną ścieżką.
Istotne jest rozpoznanie, które przesunięcia są jedynie opóźnioną reakcją, a które utrwaliły się jako nowa właściwość układu. Pierwsze zanikają po czasie, drugie zmieniają warunki kolejnych doświadczeń, nawet jeśli zewnętrzny obraz powrócił do poprzedniej formy.