Równowaga zależna od warunków
Stan metastabilny nie jest ani pełną równowagą, ani nieustannym rozpadem. Układ zachowuje rozpoznawalny kształt, ponieważ niewielkie zaburzenia są pochłaniane przez lokalne korekty. Ta pozorna trwałość może utrzymywać się mimo narastającego napięcia, którego nie widać w samym obrazie zewnętrznym. Różnica ujawnia się dopiero po przekroczeniu granicy odporności.
Nie każda zmiana parametru narusza taki stan. Niewielkie odchylenia mogą wygasać, większe zaś uruchamiają przejście do innej konfiguracji. Istotna jest więc zależność pomiędzy rozmiarem bodźca, aktualnym ułożeniem połączeń a czasem, przez który układ zdążył się do niego przystosować.
Utrata lokalnego podparcia
W wielu przebiegach chwilowa stabilność zależy od kilku słabych elementów podtrzymujących jeden wspólny efekt. Zanik jednego połączenia może pozostać niezauważony, dopóki pozostałe przejmują jego obciążenie. Gdy zapas maleje, drobna zmiana zaczyna działać jak próg krytyczny i odsłania całą zależność.
Po wyjściu z metastabilności układ nie musi ulec zniszczeniu. Może odnaleźć inny punkt równowagi, tym razem oparty na odmiennym rozkładzie sił. Pamięć wcześniejszych odchyleń wpływa przy tym na nowy stan, więc nawet powrót do podobnych parametrów nie oznacza odtworzenia tej samej konfiguracji.
Znaczenie historii przebiegu
Dwa układy o identycznym stanie widocznym mogą inaczej odpowiedzieć na taki sam impuls. Jeden został do swojej konfiguracji doprowadzony stopniowo, drugi powstał po gwałtownym zerwaniu wcześniejszych połączeń. Ta różnica nie mieści się w pojedynczym pomiarze. Ujawnia się dopiero po zestawieniu kolejnych etapów.
Stany metastabilne wymagają więc rozróżnienia między stabilnością chwilowego obrazu a stabilnością sposobu reagowania. Pierwsza może być tylko fotografią ciszy, podczas gdy druga dotyczy zdolności pochłaniania zakłóceń bez niekontrolowanej zmiany kierunku.