Rekonstrukcje pojęciowe

Rekonstrukcja zaczyna się od rozdzielenia definicji na elementy, które zwykle występują razem. WXF sprawdza, które składniki rzeczywiście odpowiadają za działanie pojęcia, a które są jedynie historycznym osadem poprzedniego kontekstu. Celem nie jest zniszczenie terminu, lecz odzyskanie jego ruchomych części.

Po rozłożeniu pojęcie traci pozorną oczywistość. Może okazać się, że jego granice były utrzymywane przez nawyk, a nie przez rzeczywistą różnicę funkcjonalną. Taki stan otwiera możliwość nowego zestawienia.

Ponowne złożenie nie musi odtwarzać poprzedniej definicji. Wybrane elementy mogą zostać zestawione z innymi relacjami i sprawdzone w nowym środowisku. W ten sposób termin zachowuje ciągłość, ale zmienia zakres działania.

WXF traktuje takie przemieszczenie jako eksperyment semantyczny. Ważne jest nie to, czy nowa definicja brzmi podobnie do starej, lecz czy lepiej opisuje obserwowany przebieg bez nadmiernego upraszczania.

Pojęcie pozostaje użyteczne tak długo, jak długo pomaga dostrzegać różnice. Gdy zaczyna zasłaniać zjawisko własną definicją, wymaga kolejnej rekonstrukcji. Nie ma więc statusu nienaruszalnego elementu systemu.

Takie podejście pozwala utrzymywać język w ruchu. Zmiana terminów nie jest kosmetyczna, lecz odpowiada zmianie sposobu widzenia relacji, granic i przejść.

Powiązane obszary rozwijają sąsiednie mechanizmy tego samego modelu badawczego.